Gezien: Kathmandu Triënnale (1)

Gepubliceerd op: 24 March 2017

Kathmandu Triënnale mikt op de eigen stad

De eerste Kathmandu Triënnale die vrijdag 24 maart opende mikt, op een opvallend open en nederige manier, vooral op de stadsbewoners. Curator is S.M.A.K.-directeur Philippe Van Cauteren, die de Triënnale de titel ‘My City, My Studio / My City, My Life’ meegaf. Drijvende kracht achter het niet voor de hand liggende evenement in een arm en zwaar beschadigd land als Nepal (twee jaar terug werd het getroffen door een zware aardbeving) is de Siddartha Arts Foundation, geleid door Sangeeta Thapa. Zij ijvert ervoor om de internationale hedendaagse kunst in contact te brengen met Nepal en de Nepalese kunstenaars een internationale context te bieden.
Van Cauteren selecteerde zo’n 70 kunstenaars uit 25 landen. Elk van hen kreeg een Nepalese ‘ambassadeur’ mee, een vrijwilliger (meestal uit de twee kunstscholen in Kathmandu) die hen in contact bracht met de stad en de mensen in Kathmandu. De kunstenaars brachten hun werk en (vooral) hun ideeën mee in hun reiskoffer, voor het transport van bestaande kunstwerken was er geen budget. Dat zorgt voor vooral fris, geëngageerd en betrokken werk, te zien op vier locaties in de stad.
Een van de grote inspiratiebronnen was en is vooral de aardbeving in 2015, die 9000 doden teweegbracht en 130.000 huizen vernielde. De sporen zijn nu nog altijd te zien, zeker in de stad: veel nog niet geruimd puin en vooral de duizenden stutpalen die talrijke woningen moeten rechthouden. Die komen bijvoorbeeld terug in een grote installatie van Honore δ’O. Hij nodigt de bezoekers ook uit om de stad letterlijk te steunen, via een sculptuur waartegen je jezelf moet aanduwen. Als je het lang genoeg volhoudt krijg je een certificaat, een sneer naar de fiscale attesten van veel ngo’s …
De samenwerking tussen internationale kunstenaars en Kathmandu-inwoners vertaalt zich ook anders: de Belgische kunstenaar Ronny Delrue werkt bijvoorbeeld samen met zijn Nepalese collega Sanjeev Maharjan. Die komt uit een boerenfamilie, actief in de zadenproductie, en verwerkt dat in foto’s, tekeningen en beelden. Delrue focuste op familiefoto’s van Maharjan, waar hij kleine cirkels uitsneed (symbolisch voor de herinneringen en rituelen bij elk familielid die hij niet kon doorgronden) en liet die cirkels culmineren in een slotwerk waar de tika, de cirkelvormige stempel op het voorhoofd van de Nepalese gelovigen, de hoofdrol opeist.
 
Interactief stadsgegeven
Nog eentje om de samenwerking tussen kunstenaars en de stad te illustreren: van Francis Alÿs is het beroemde filmpje ‘The Paradox of Praxis’ te zien, waarin hij een groot ijsblok door de straten van Mexico City sleept, tot het helemaal gesmolten is. Het was Alÿs’ vernietigende antwoord op de pretentie van de conceptuele kunst. In Kathmandu liet hij zich door zijn ambassadeur op sleeptouw nemen om er spelende kinderen te filmen, wat later opgenomen wordt in het grotere project waarmee hij al een tijd bezig is, rond de metaforische betekenis van kinderspellen in de hele wereld. Francis Alÿs is ook ‘patron’ van deze Triënnale en nam de dag voor de opening deel aan een panelgesprek rond het thema ‘Interactions in de City’.
Het interactieve stadsgegeven komt in vele werken terug. Voor enige ophef zorgt wellicht het werk van Henk Visch die de onmiskenbare erotiek in de beelden van de Nepalese boeddhacultuur verbond aan de inhoud van de Kamasutra en die inspiratiebronnen omzette in een reeks tekeningen die er niet om liegen.
Belu Simion Fainaru hing overal in de stad versierde handdoekhangers, onder de titel ‘Ways of Tying Your City’: er zijn nog andere manieren om je met elkaar te verbinden dan via het internet. In de Nepal Arts Council, een van de vier venues, toont hij een installatie van in Katmandu gekocht keramiek, gevuld met verbrande olie. Dat verbindt hij met pollutie (Kathmandu is ontzettend vervuild), maar ook met Paul Celans gedicht ‘Black Milk’.
Jorge Macchi toont in het Taragaon Museum een klein, maar fijn werk: uit een plattegrond van Kathmandu knipte hij alle stadswijken en parken weg om enkel de straten over te houden. Dat vouwde hij dan in drie dimensies tot een Himalaya-vorm. De aardbeving is weer niet ver weg. Ook niet bij Leyla Aydoslu: zij bouwt voort op de aanpak van de Shiguru Ban Architects die uit het puin van een aardbeving robuustere en goedkopere woningen willen bouwen. Zo’n model staat in het park van de Taragaon Museum, Aydoslu bouwde er een mooie integrerende installatie in.
De interactie tussen kunst en stad (kunstenaars gebruiken de stad als atelier) is dus groot, maar komt niet gezocht of geforceerd over, integendeel. Het maakt van deze Triënnale een beklijvende belevenis. Het evenement loopt maar tot 9 april: het langer openhouden zou veel meer middelen vergen.
Marc RUYTERS
 
(Dit is de eerste van twee verslagen ter plekke)
Fotogalerij

Praktische Info

http://kt.artmandu.org

Keywords