David Hockney adoreert de landschapkunst

Gepubliceerd op: 27 October 2012

Terugkeer naar de heimat

David Hockney is teruggekeerd naar zijn heimat, in het Britse East Yorkshire. Hij schildert, anders dan in Los Angeles, waar hij de Californische zon opzocht, nu weer Engelse landschappen. Het lijkt conservatief, boslandschappen in prettige kleuren, maar Hockney is door zijn technieken ‘de' landschapschilder van het digitale tijdperk. Hij is het uitgesproken voorbeeld van ‘Britishness'.

Het weer, heeft Samuel Johnson een keer opgemerkt, is doeltreffender in het voortbrengen van taal dan van kennis, want "hoewel het altijd beschikbaar en altijd aanwezig is, is het ook altijd onduidelijk". Als Britten elkaar ontmoeten, beginnen ze doorgaans over het wispelturige en onvoorspelbare weer. Of het nu warm of koud is, helder of bewolkt, of stormachtig, ze moeten er altijd over praten. Het is typisch Brits. De een komt rillend en drijfnat een pub binnen, op de vlucht voor de aanhoudende regen, en meteen informeert een ander naar de weersomstandigheden daarbuiten. "Has it been raining today?"

In het Gentse Museum voor Schone Kunsten, hangt een veelzeggend schilderij van David Hockney: ‘Man stond voor zijn huis in de gietende regen (De idioot)', weliswaar een doek uit 1962, maar misschien wel het mooiste voorbeeld van Britishness. De regen valt op de hoed van de afgebeelde figuur (waarop het woord ‘idioot' is geschreven), terwijl hij een paraplu voor zich uit houdt. Natuurlijk klinkt zo'n interpretatie oubollig en achterhaald in een globaliserende wereld. Wat is daar nu zo typisch Brits of Engels aan?
Hockney is vooral bekend voor zijn ‘swiming pool paintings' die hij in de jaren zestig schilderde in Los Angeles. Het waren heel populaire schilderijen, flamboyante weerspiegelingen van het ‘swinging London' en het ‘cool' California. Hij verkende de Grand Canyon en maakte overweldigende schilderijen, maar langzamerhand verlangde hij terug naar zijn geboortestreek - waar hij vooral kwam wonen om voor zijn oude moeder te zorgen. In 2005 ging hij terug naar het rurale East Yorkshire waar hij ‘on the spot' landschappen ging schilderen.
Hij keerde terug naar de Britse, maar ook Franse landschapschilderkunst - naar de ‘oude' meesters, naar William Turner, John Ruskin, Constable, Claude Lorrain en Vincent van Gogh. Maar ook naar zijn grote voorbeeld Pablo Picasso - die eerder portretten maakte. Het heeft iets met schilderstijl te maken. Maar Hockney hanteert ook andere middelen, smartphones en iPads, waarmee hij heel snel kan schilderen. Ik herinner me zijn tentoonstelling in het Louisiana Museum in Kopenhagen: de snelle schilderijen op een tablet. Sinds 2010 werkt hij ook met ‘multi-camera video', een visueel experiment met tien tot achttien camera's, waarmee hij het landschap probeert te ‘vangen'.

Ogen, hart en hand
Al acht jaar eerder begon Hockney te aquarelleren. Hij keerde terug naar een Britse traditie. Een tijd lang legde hij het penseel neer om zijn boek ‘Secret Knowlegde' te schrijven, een boek over de optische middelen die schilders al vele honderden jaren benutten om een beeld te maken. Hockney zocht naar nieuwe middelen - in de digitale technieken. Die is hij gaan toepassen in de East Yorkshire Wolds, de plek waar hij zijn jeugd heeft beleefd. Hij besefte dat er drie dingen of zaken nodig waren voor een goed schilderij: de ogen, het hart en de hand. Twee maar, zei hij, volstaan niet.
Als kind had hij, door het kijken naar Hollywoodfilms, het licht van Californië al sterk opgesnoven. Curieus genoeg keert hij nu, ouder geworden, nostalgisch terug naar zijn geboorteplek, een streek van bossen en regenachtig weer. Britser kun je het niet voorstellen. Hij is opgegroeid in een familie van landarbeiders, heeft zelf ook weleens op het land gewerkt, maar uiteindelijk was hij na zijn studiejaren in Bradford naar Californië verhuisd - wellicht ook door zijn seksuele voorkeur. Nu is het terug. Eigenlijk is Bradford een industriestad, hij vond wat hij zocht buiten de stad, in de bossen van East Yorkshire. Al in de jaren vijftig schilderde hij er landschappen, helemaal andere beelden dan die hij later maakte in het zonovergoten Californië. Vooral in de Woldgate Woods hervond hij de oorsprong van zijn schilderkunst. Maar of hij nu de meest uitgesproken hedendaagse landschapschilder is, betwijfel ik: Californische pop art-kleuren blijven in zijn schilderijen zitten. Heel licht, in de Engelse donkerte.

Paul DEPONDT

 

 

 

 

Praktische Info

‘David Hockney - A Bigger Picture' tot 3 februari 2013 in het Museum Ludwig in Keulen, Bischofsgartenstrasse 1, Keulen, DE. Open di-zo van 10-18 en do 10-22u. www.museum-ludwig.de

Keywords

Geen keywords beschikbaar.