Kunstenaars palmen Izolyatsia fabriek in Donetsk in

Gepubliceerd op: 1 June 2012

Een goed geoliede machine

Oekraïne is op het gebied van hedendaagse kunst vooral bekend voor het Pinchuk Art Centre, het flashy kunstcentrum van de oligarch Victor Pinchuk in Kiev. Het contrast met Izolyatsia, een kunststichting in de industriestad Donetsk, kan haast niet groter. Hier geen blingbling architectuur, maar een vervallen fabriek die geleidelijk aan wordt getransformeerd tot ‘creative village'. De site werd onlangs verrijkt met permanente installaties van kunstenaars zoals Daniel Buren, Pascale Marthine Tayou en Kader Attia.

Donetsk, een industriestad op een kleine 600 km van Kiev. In een verloederde industriezone ligt Izolyatsia. In de hoogdagen werkten maar liefst duizend arbeiders in deze fabriek van isolatiemateriaal, eind jaren 90 werd ze geleidelijk aan gesloten. Sindsdien staan de gebouwen leeg en is er geen bedrijvigheid meer. De stilte wordt doorbroken door het hels geluid van een voorbijrazende trein op de spoorwegen van de site. Het geluid is oorverdovend maar nergens valt een trein te bespeuren. Het blijkt een geluidsinstallatie te zijn van Leandro Erlich. Hij is een van de zes kunstenaars, vertegenwoordigd door Galleria Continua, die er onder de noemer ‘Where is the Time?' een in situ werk heeft uitgevoerd.

De samenwerking met Galleria Continua is een van de projecten van de stichting Izolyatsia die de site sinds 2010 een artistieke herbestemming wil geven. "De samenwerking met Continua is een brug naar de internationale kunstgemeenschap. Het helpt om Izolyatsia internationaal op de kaart te zetten", zegt Victoria Ivanova, medeoprichtster, curator en kleindochter van de voormalige fabrieksdirecteur. De stichting is er duidelijk in geslaagd grote namen naar Donetsk te halen. Een van hen is Daniel Buren die eenentwintig fabriekspoorten heeft beschilderd in verschillende kleuren, in het hem kenmerkende streepjesmotief. De ondertussen geroeste kooien waarmee wol werd aangevoerd heeft hij van gekleurd plexiglas voorzien. Burens bijdrage brengt de nodige kleur in deze grijze setting.
Moataz Nasr en Pascale Marthine Tayou zorgen voor een speels element. In een grote hangar heeft Nasr een reeks Egyptische stoffen vastgemaakt aan ronddraaiende motoren. Daardoor bewegen de stukken textiel alsof ze een soefidans uitvoeren. De in Gent woonachtige Pascale Marthine Tayou bracht dan weer een lippenstift van vijf meter aan op een gigantische schoorsteen. Zijn interventie vormt een nieuw landmark. Het is een eerbetoon aan de vrouwen die deze stad draaiende hielden tijdens de oorlog. ‘Sea of Tranquility', de laatste film van Hans Op de Beeck, wordt getoond in de oude filmzaal van de fabriek. De muffe geur van het zaaltje zorgt voor de nodige couleur locale.
Een van de knapste bijdragen is de installatie van Kader Attia in een ondergrondse bunker. Een wat beangstigende donkere gang leidt de bezoeker naar een lege kamer, gevuld met groene rook. Aan de muur hangt een groen neon met het opschrift ‘Ce n'est rien'. Met die laatste woorden van Tolstoj brengt Attia een beladen meditatie over leven, dood en de futiliteit van beide.

Trashy
Naast de samenwerking met Galleria Continua, een overeenkomst voor vijf jaar, is op de site ook de tentoonstelling ‘Partly Clouded' te zien. De expo, die zich uitstrekt over verschillende gebouwen, toont het werk van de residenten van vorig jaar. Een van de curatoren is Boris Mikhailov. En dat is niet toevallig. Zo hebben de meeste residenten net zoals de Oekraïense fotograaf een voorkeur voor trashy taferelen in een postindustriële setting.
Homer (Sasha Kurmaz) legt diverse tegenculturen vast in het grauwe Donetsk, terwijl Richard Ansett zieken fotografeert in de tuin van het plaatselijke ziekenhuis. Marina Black geeft vervallen gebouwen weer, terwijl Flavia Junqueira daar wat kleur in probeert te brengen door er felle ballonnen of teddyberen achter te laten.
Het residentieprogramma, dit jaar aan zijn derde editie toe, is een van de pijlers van de stichting. "We willen niet de fout maken om de lokale scène te kolonialiseren", zegt Ivanova. "Daarom is het residentieproject een goed format. Zo kunnen we de lokale bevolking tonen waar het hier om gaat." De kunstenaars die er deze zomer anderhalve maand verbleven werden geselecteerd door Ivanova en de Poolse curatrice Agnieszka Pindera. In juni 2013 boksen ze samen een tentoonstelling in elkaar met werk van de residenten. Het onderwerp is turborealisme, een Russische literaire stroming die gold als alternatief voor science fiction. "We gebruiken de thematiek van sciencefiction als een metafoor", zegt Pindera. "Het gaat over de toekomst, zowel van deze regio als van de kunst."

Creative village
In een niet nader bepaalde toekomst plant Izolyatsia een ambitieus restauratieproject in verschillende fasen. "We zijn op zoek naar een evenwicht tussen de symbolische elementen van de fabriek enerzijds en de leefbaarheid anderzijds", zegt Ivanova. Gedacht wordt ook aan evenementenhallen die kunnen worden verhuurd.
Streeft men dan naar een Oekraïense versie van ‘798', de voormalige munitiefabriek in Peking die werd omgebouwd tot kunstenaarsdistrict waar galeries aanschuren tegen hippe koffiebars, restaurants en souvenirshops? "Zoiets willen we juist vermijden", lacht Ivanova. "Dat is puur kolonialisme. Om zoiets tegen te gaan leggen we een sterke nadruk op het residentieprogramma en andere lokale initiatieven. We willen niet de zoveelste postindustriële site worden waar kunst een massaproduct is."

Sam STEVERLYNCK

‘Partly Clouded', tot 1 oktober in Izolyatsia, www.izolyatsia.org

 

 

Praktische Info

Geen praktische info beschikbaar.

Keywords

Geen keywords beschikbaar.