Vooraf H ART #141

Gepubliceerd op: 14 May 2015

Meer en meer horen en lezen we hoe het systeem van politieke partijen, waarbij een verkozene des volks voor vier, vijf of zes jaar de stem van zijn of haar kiezer vertegenwoordigt – en daar een zekere machtspositie mee kan opbouwen – achterhaald is, ten voordele van het groeiende actieve burgerschap. Waarbij die burger zélf de stem en de vinger verheft, via burgerbewegingen, sociale media en dies meer. De ‘stem van het volk’ klinkt dus luider, individualistischer en minder gefilterd. Het levert – ook dat is bekend – veel ruis en bagger op, maar net zo goed interessante ideeën en nieuwe perspectieven. En het is even wennen, zeker voor de ouderen en zij die van zekerheden houden.

Iets gelijkaardigs geldt voor beeldende kunstenaars. Tot voor kort werden zij vertegenwoordigd door een galerie, konden ze zich tonen in cultureel centrum, kunsthal of museum, en gebeurde die selectie vooral van boven uit. De kunstenaar bood zich aan, de galeriehouder, curator of collectioneur koos. Maar ook hier verandert er veel. Almaar meer kunstenaarsinitiatieven, pop-ups, atelierontmoetingen enzovoorts duiken op. Kunstenaars nemen zelf het initiatief, zetten zichzelf op het forum.

Dat was bijvoorbeeld zo met het fantastische initiatief ‘120 Minutes’ op de voorbije kunstbeurs Art Brussels, een idee van de Belgische kunstenaar Lieven Segers en zijn Nederlandse collega Frank Koolen. Zij kregen op Art Brussels twee kleine stands toebedeeld, waar ze 36 collega-kunstenaars de kans gaven elk een uur lang hun werk tentoon te stellen. Het idee was geniaal: terwijl in de ene stand op- en afgebroken werd (achter een schuifdeur) werd in de andere stand geëxposeerd. Na een uur ging de schuifdeur naar de andere kant en weerklonk een luid signaal, zodat de beursbezoekers wisten dat er een nieuwe expo aan kwam. Elke kunstenaar had dus een uur om zijn show op te bouwen en af te breken en een uur om tentoon te stellen. Het werd een groot succes. De volgorde van kunstenaars werd bepaald door het lot: wie pech had kreeg dus een ‘daluur’, wat op Facebook reacties uitlokte als: ‘Jammer, ik kan je werk niet zien, want op dat uur kan ik er nog niet zijn’, waarop de kunstenaar in kwestie dan antwoordde: ‘Kom dan wat vroeger, lul’.

Ook in dit H ART-nummer neemt een kunstenaar een origineel initiatief: hij huurde twee pagina’s af en toont er de digitale versie van twee beelden uit een reeks die hij wil maken en die luistert naar de naam ‘Metamorfosen’. De kunstenaar in kwestie, Johan Van Haevre, hoopt dat er reacties komen van lezers om met dit werk verder te kunnen gaan, met nieuwe middelen, op nieuwe plekken. En zo ontwikkelen zich ook in de hedendaagse kunstwereld nieuwe dingen vanuit het (midden) veld: de kunstenaars zelf worden almaar kritischer tegenover de gevestigde structuren. Al blijven aan de top van de kunstscene nog altijd macht & geld heersen: lees hierover het ijzersterke verhaal van Jef Lambrecht over Sjeikha al-Mayassa, die van het oliestaatje Qatar een van de grootste kunsttempels ter wereld aan het maken is.

Marc RUYTERS